Gebiedsconferentie 2026

Vooruitkijken en meebewegen

Hoe maak je vandaag keuzes voor waterveiligheid, als de toekomst onzeker is? En hoe voorkom je dat keuzes van nu de mogelijkheden later beperken? Die vragen stonden centraal tijdens de Gebiedsconferentie van het Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden (DPRD), op 22 september 2026 in Rotterdam.

Zo’n 150 professionals uit de regio kwamen bijeen in BlueCity, aan de Rotterdamse Maasboulevard. Onder leiding van Walter de Vries van de gemeente Rotterdam spraken onder anderen DPRD-programmamanager Pieter Jacobs, vicevoorzitter van het Gebiedsoverleg Arne Weverling, deltacommissaris Co Verdaas en Wieke Pot van Wageningen UR en de Wetenschappelijke Klimaatraad. De dag bood ook volop gelegenheid om oude banden aan te halen, nieuwe connecties op te doen en inspiratie en ideeën uit te wisselen. 

‘Hier komt echt alles bij elkaar’

“Vandaag vieren we de tweede herijking van de Voorkeursstrategie van DPRD”, zei dagvoorzitter Walter de Vries bij de opening van de conferentie. “Maar feestjes zijn ook altijd een aanleiding voor reflectie en gesprek.”

Pieter Jacobs, programmamanager van DPRD, keek terug op het proces van de herijking en blikte vooruit naar wat er nog op de regio afkomt. “Het is een heel goed proces geweest”, zei hij. Opvallend punt blijft voor hem de complexiteit van het vraagstuk, zeker op de lange termijn. “Hier komt echt alles bij elkaar. En we hebben nog maar een glimp gezien van de keuzes die er op ons afkomen.”

Nu al knelpunten

De titel van de herijkte Voorkeursstrategie is veelzeggend: Ruimte voor waterveiligheid. De huidige strategie, met een open-afsluitbaar systeem, is volgens de herijking nog houdbaar en oprekbaar tot ten minste 2070. Jacobs: “Tegelijkertijd zijn er nu al knelpunten en die nemen toe, met name als het gaat om buitendijkse gebieden en de benodigde ruimte voor dijkversterking. Daarmee groeit de urgentie om waterveiligheid en ruimtelijke ontwikkeling beter op elkaar af te stemmen.”

Er zijn alternatieve strategieën voor de langere termijn, maar die vragen om veel meer samenhang met de regionale ruimtelijke ontwikkeling. “Die visievorming moeten we versnellen, verbreden en verdiepen”, aldus Jacobs, “zodat we voorbereid zijn als kansen zich voordoen of als het echt nodig is.” Een eenvoudige oplossing bestaat daarbij niet, waarschuwde hij. “Belangen worden verschillend geraakt; er is geen gouden oplossing. Dus welke keuze je ook maakt, het gaat ergens pijn doen.”

‘Niet alles is maakbaar’

Een belangrijk moment tijdens de conferentie was de formele aanbieding van de Herijkte Voorkeursstrategie 2026 aan deltacommissaris Co Verdaas. Arne Weverling, vicevoorzitter van het Gebiedsoverleg DPRD, reikte het document uit. Weverling benadrukte dat de discussie over de toekomst van de regio breder moet worden gevoerd. “Niet alles is maakbaar, dat moeten we echt voor het voetlicht krijgen, ook buiten onze watercommunity.”

Volgens Weverling heeft de afgelopen droge zomer de urgentie daarvan onderstreept. Hij ziet een groeiend waterbewustzijn binnen de waterwereld en bij het Havenbedrijf. “Maar veel andere bedrijven zijn vooral bezig met hun eigen hachje. Het is aan ons om die bruggen te slaan en te laten zien wat de gemeenschappelijke belangen zijn.” 

Co Verdaas benadrukte dat het Deltaprogramma bedoeld is om moeilijke discussies tijdig te voeren. “We brengen soms geen fijne boodschap, maar de kracht van het Deltaprogramma is nu juist dat we de discussie op gang brengen. Dat we samen naar oplossingen zoeken.” Volgens Verdaas is doorgaan op de huidige voet geen optie – maar is dat ook niet wat we aan het doen zijn. “We zijn met zijn allen een bocht aan het nemen. En ik ben positief: als je dit met elkaar kunt doen – als je netjes alle belangen in beeld brengt, en de kosten en baten, en de samenleving meeneemt in dat verhaal – dan komen we daar wel uit.” 

Van kortzichtig naar vooruitziend

Hoe bestuur je vervolgens in een omgeving waarin de toekomst onzeker is? Die vraag stelde Wieke Pot in haar keynotepresentatie. Zij is universitair hoofddocent Long-term Governance for Water and Climate Change aan Wageningen UR en lid van de Wetenschappelijke Klimaatraad. “De toekomst is al onder ons, en dat moeten we ons veel meer realiseren”, stelde ze. Droogte krijgt volgens haar nog te weinig aandacht. Acute crises houden ons sterk bezig, terwijl sluipende crises veel minder urgent voelen. “Juist de combinatie van steeds vaker voorkomende extremen vraagt om verder vooruitkijken.”

Maar hoe komen we van kortzichtig naar vooruitziend, van reactief naar proactief? Pot verwees naar een advies van de Wetenschappelijke Klimaatraad uit 2025: Meeveranderen met het klimaat. Daarin staat het tijdig maken van richtinggevende keuzes centraal, onder meer om te voorkomen dat we nu investeringen doen die later niet meer passend zijn.

‘Vooruitziend beslissen’ is volgens Pot wel degelijk mogelijk. Daarvoor zijn niet alleen crises nodig, maar ook leiderschap en visie, wetgeving en vastgelegde doelen, voldoende capaciteit en middelen, en een goede timing en het vermogen om te leren. “Drie ingrediënten zijn daarbij essentieel: inspiratie en visie, borging in instituties, en interactie en gesprek.”

Niet doorgaan met niet-kiezen

Ook de aanwezigen namen deel aan de discussie. Een deelnemer vatte het dilemma scherp samen: “We moeten nu kiezen, om te voorkomen dat we doorgaan met niet-kiezen.” Daarbij hoeft een definitieve keuze volgens de aanwezigen niet meteen op tafel te liggen. Wel is het belangrijk om onderzoek te combineren met het uitstippelen van transitiepaden en ruimte te houden voor verschillende alternatieven.

In de discussie weerklonk ook de noodzaak om te kijken naar het algemeen belang en naar waarden die zich niet gemakkelijk in euro’s laten uitdrukken. “We moeten een stem geven aan mensen en waarden die minder vaak worden gehoord.” Ook werd gewaarschuwd voor uitstel. “Ja, we hebben nu nog de tijd”, was een van de observaties, “maar er komt een moment dat we besluiten zullen moeten nemen en dat je niet langer kunt zeggen: er is nader onderzoek nodig.”

Walter de Vries vatte de discussie aan het einde kernachtig samen: “Niet ervóór gaan liggen, maar ervoor gaan stáán.” 

Onder het genot van een hapje en een drankje zetten de aanwezigen hun discussies informeel voort. Er klonken veel positieve geluiden: “Het gesprek dat hier gevoerd werd was precies het goede gesprek”, zei een deelnemer. “Zijn we nu goed bezig, en als we kiezen voor een bepaald scenario, wat zijn dan de gevolgen?” “Wat ik vooral interessant vind is hoe de verschillende schaalniveaus en invalshoeken hier bij elkaar komen”, zei een ander. “Dat is noodzakelijk als je wilt komen tot écht integrale oplossingen.”

Een uitgebreider verslag van de dag, met foto’s en video, vindt u binnenkort op deze website.